(Düğün Gideri, Ziynet Eşyası Talebi, Müşterek Çocuğun Okul Gideri Talebi, Doğum Gideri, Eşin Baskısı Sebebiyle İşe Başlayamamaktan Kaynaklı Tazminatlar Boşanmanın Eki Değildir.)
Boşanma davalarında tazminat ve nafaka talep edileceği kabul edilmekteyse de Türk Medeni Kanunu’nun 174. Maddesi kapsamına girmeyen, boşanmanın eki niteliğinde olmayan maddi tazminat kalemleri de mevcuttur.
Öncelikle boşanmanın eki niteliğinde olan ve Türk Medeni Kanunu’nun 174. Maddesinde düzenlenen tazminat kalemlerine bakacak olursak;
“1. Maddi ve manevi tazminat
Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.”
Boşanma davasında dava ya da karşı dava dilekçesinde yer alan maddi tazminat isteği yukarıda anılan madde kapsamında değilse harça tabi olacak ve boşanmanın eki kabul edilemeyecektir.
Boşanmanın eki niteliğinde olmayan ve evlilik birliğiyle ilgili maddi tazminat isteklerine Yargıtay kararlarında da yer bulmuş örnekler şu şekildedir;
- Düğün Gideri İstemi
“Davalının maddi tazminat talebi Türk Medeni Kanununun 174/1 maddesi kapsamında olmayıp, düğün masraflarına yöneliktir.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 22.10.2012, 2012/5751 E. – 2012/25597 K.)
- Nikah Gideri İstemi
“… Davalının nikah masraflarıyla ilgili maddi tazminat istemi boşanmanın eki niteliğinde değildir.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 07.06.2004, 2004/6632 E. – 2004/7411 K.)
- Doğum Gideri İstemi
“… Davalının istediği doğum gideri boşanmanın eki niteliğinde değildir. Harcı verilerek usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, kesin hüküm oluşturacak şekilde ret hükmü kurulması usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 12.02.2007, 2007/14014 E. – 2007/1860 K.)
- Evlilik Birliği İçin Yapılan Masraf İstemi
“… Davalı kadının maddi tazminat isteği evlilik birliği içinde yaptığı masraf ve harcamalara ilişkin olup boşanmanın eki niteliğinde değildir.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 01.06.2009, 2009/8100 E. – 2009/10420 K.)
- İşten Ayrılma Sebebiyle Tazminat İstemi
“Davacı kadının işten ayrılma nedeniyle istediği, maddi tazminat, Türk Medeni Kanununun174/1 madde anlamında boşanmanın eki niteliğinde olmayıp, talep Borçlar Kanunundan kaynaklanmaktadır.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 25.06.2012, 2012/8133 E. – 2012/17606 K.)
- İşe Başlayamama Sebebiyle Tazminat İstemi
“… Davacının maddi tazminat talebi, boşanma sebebine dayanmayıp, davalının baskısı nedeniyle memuriyet hayatına başlayamaması yüzünden uğradığı maddi kayba ilişkindir.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 17.11.2009, 2009/16086 E. – 2009/19897 K.)
- Miras Payının Alınma İstemi
“… Davacı kadının maddi tazminat istemi babasından kalan mirasın hissesinin kocası tarafından alındığını bu bedelin tahsiline ilişkin olup, Türk Medeni Kanununun 174/1 maddesi kapsamında bulunmamaktadır.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 20.04.2005, 2005/4560 E. – 2005/6395 K.)
- Düğünde Takılan Para İstemi
“… Davacı düğünde takılan paraların kedisine verilmesini istemiştir. Bu istekler boşanmanın ikini (ferisini) oluşturmaz.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 13.12.2004, 2004/13872 E. – 2004/15019 K.)
- Çeyiz Gideri İstemi
“Davacı vekili, dava dilekçesiyle, 9.540TL çeyiz eşyası ve 37.000TL değerinde ziynet eşyasının aynen veya bedelinin tahsilini istemiştir. … Konusu para ile değerlendirilebilen davalarda, nisbi karar ve ilam harcı alınır.” (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 27.1.2016, 2015/2988 E. – 2016/847 K.)
- Müşterek Çocuğun Okul Gideri
“Somut olayda davacı erkek, müşterek çocuk okul bedeli olarak 16.000,00 TL. okul gideri olarak 4.000,00 TL. gaz bedeli olarak 1.500,00 TL, evin gideri içinde geçmişe dönük bir yıl ve bundan sonraki dönem için 1.000,00 TL nin hüküm altına alınmasına karar verilmesini istemiştir. Davacının bu talebi boşanmanın eki niteliğinde olmayıp, nisbi harca tabidir. O halde, mahkemece davacının boşanmanın eki niteliğinde bulunmayan bu talebi yönünden nispi karar ve ilam harcının peşin bölümünü yatırması için davacıya süre verilmesi, ( Harçlar K. m. 30-32 ). harcın tamamlanması halinde, bu konuda bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 06.10.2016, 2016/15955 E. – 2016/13627 K.)
Yukarıda sayılan evlilik birliğiyle ilgili maddi tazminat istekleri dışında evle ilgili, borçla ilgili ve mal rejimi ile ilgili de maddi tazminat kalemleri vardır ki bunlar da boşanmanın fer’i olmayıp boşanma davasıyla ya da karşı davayla talep edilmesi halinde ayrıca harç ödenmelidir. Aksi halde bu talepler hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilecektir. Dolaysıyla bu sayılan alacak kalemlerine ilişkin maddi tazminat talebi bulunanlar harç ödemesi yapmadıkları takdirde talepleri kabul edilmeyecektir. Hak kaybı oluşmaması için boşanmada maddi tazminat talepleri büyük önem arz etmektedir.
KAYNAKÇA;
Boşanma -Tazminat ve Nafaka- Hukuku / Yargıtay Uygulaması Bilimsel Açıklama ve En Son İçtihatlar, Ömer Uğur Gençcan (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Başkanı), Yetkin Yayınları, Ankara 2015