5510 sayılı Sosyal sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. Maddesinde iş kazasının tanımı yapılmıştır. ilgili maddeye göre “İş kazası; Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Madde içeriğinden de anlaşılacağı üzere; işçinin mesai saatleri içerisinde ve fazla mesai süresince; işverenin iş sahası içinde işverenin işini gördüğü sırada ve/ veya iş ile ilgili yolculuk sırasında ( işe gidiş geliş yolu da dahil olmak üzere) emziren sigortalı kadına çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda geçirilen kazların iş kazası olarak değerlendirileceği açık bir şekilde belirtilmiştir.
Yine aynı madde metninde; meydana gelen kazanın iş kazası sayılabilmesi için; işçinin bedenen uğranılan zararlarının olması şartı aranmamakta kazanın işçinin sadece ruhsal durumunu etkilemiş olması ve bu durumun süreklilik arzetmesi yeterli görülmüştür Ayrıca bir olayın iş kazası olarak değerlendirilebilmesi için; işçinin kaza anında hemen bir fiziki ya da ruhi bir zarar uğraması şart değildir. Yani kaza akabinde bir belirti olmadığı halde; bir süre sonra ortaya çıkan fiziki ve ruhsal rahatsızlıkların iş yerinde geçirilen kazadan kaynaklı olduğu doktor raporu ile ispatlanırsa iş bu kaza iş kazası olarak değerlendirilir. Bu konuda kaza ile sonradan meydan gelen rahatsızlık/ hastalık arsındaki illiyet bağının tespit edilmesi gerekmektedir
Öte yandan; işveren işçiyi işinde çalıştırdığı halde; sigortasını yapmazsa dahi; kaza geçiren işçi bağlı bulunduğu bölgedeki SGK’na elindeki işyeri ile ilgili belgelere hastane kayıtları ve doktor raporlarını ekleyerek İŞ KAZASI BİLDİRİMİ başvurusu yapabilmektedir. Bu başvuru üzerine kurumun yapacağı araştırma ve tetkik neticesinde; olayın iş kazası olduğu sonucuna varılırsa; işçi sigortalı bir işçinin yaralanacağı tüm haklardan yararlanabilir.
İşveren iş yerinde bir kaza meydana geldiyse bu durumu hemen kolluk kuvvetlerine bildirmek ve işçinin tedavisini yaptırmak ve kazadan itibaren 3 ( üç 9 gün içinde SGK’na kaza bildirimini yapmak zorundadır. İşveren bu bildirimi yükümlüğünü yerine getirmiyorsa bu bildirimleri işçi kendisi de yapabilir.
İş kazası geçiren işçi geçirdiği kazanın kurumca iş kazası olarak değerlendirilmesinden sonra aşağıdaki haklardan yaralanabilir.
1- Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi.
2- Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.
3- İş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, gelir bağlanması.
4 -Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.
5- İş kazası sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi.
6- Sağlık yardımı yapılması
Yine kaza geçiren işçi; işyerinde işçiyi koruma ve iş güvenliği sağlam yükümlüğünü ihlal eden işverene karşı; uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini için iş mahkemesinde dava açabilir. Eğer kaza sonucu işçi hayatını kaybetmişse; işçinin mirasçıları işverene karşı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat davası açabilmektedir.
