Tazminat Davası Avukatı Ankara

Tazminat davaları, maddi ve manevi tazminat davaları olmak üzere ayrılmaktadır. Maddi tazminat talebinin içine tazminat talebinin niteliğine göre her türlü bedensel zarar ile maddi malvarlığında meydana gelen diğer zararlar girmektedir. Manevi tazminat davaları ise kişinin manevi dünyasında meydana gelen zarar dolayısıyla sorumlulara karşı açmış olduğu, yaşadığı elem, ıstırap ve üzüntünün bir nebze rahatlatılması, tazmin edilmesi amacıyla açmış olduğu dava türüdür. Bu yazımızda tazminat davalarının genel özelliklerine özet şeklinde yer verilecek, bazı tür tazminat davaları incelenecek ve avukatın tazminat davalarındaki öneminden de bahsedilecektir.

TAZMİNAT DAVALARI NEDİR ?

Tazminat davaları, kişinin görmüş olduğu maddi veya manevi zararı tazmin etmek amacıyla açmış olduğu dava türlerine verilen genel isimdir. Tazminat davaları; maddi veya manevi zararlardan kaynaklanması ihtimaline göre, idareye karşı veya tüzel kişilere karşı açılması ihtimaline göre, kusur sorumluluğundan veya kusursuz sorumluluktan kaynaklanması ihtimaline göre kategorilere ayrılmaktadır. Tazminat davalarının bazı türlerine yazımızın devamında yer verilecektir.

HANGİ DURUMLARDA TAZMİNAT DAVALARI AÇILABİLİR?

Hukuka aykırı bir eylem sonucunda zarar gören kişi aşağıda yer vereceğimiz şartların da sağlanması halinde tazminat davası açabilecektir.

TAZMİNAT DAVASI AÇMAK İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR NELERDİR?

Tazminat davası açabilmek için öncelikle maddi veya manevi bir zarar meydana gelmelidir. Zararın olmadığı durumda tazminat davası açılamayacaktır. İkinci koşulumuz ise illiyet bağı dediğimiz zarar ile zararı doğuran olay arasındaki sebep- sonuç ilkesidir. İlliyet bağı olmadığı takdirde de tazminattan söz edilemeyecektir. Bir diğer koşul ile hukuka aykırı eylemdir. Hukuka aykırı bir eylemle birine zarar verici davranışta bulunan kişi bunu tazmin etmekle yükümlüdür. Bir diğer koşul ise kusurdur. Ancak kusursuz sorumluluğun bulunduğu durumlarda kusur olmasa dahi kişi belli ilkeler doğrultusunda tazminat yükümlüsü olabilecektir.

TAZMİNAT DAVASI AVUKATI NE YAPAR?

Tazminat davası avukatı öncelikle müvekkil adayının tazminat davası açmak istediği konuyu dinleyerek yukarıda saydığımız gerekli şartları sağlaması halinde tazminat sorumlusuna karşı dava açar ve dava sürecini takip eder.

TAZMİNAT DAVASI AVUKATININ ROLÜ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR?

Tazminat davası avukatının rolü diğer davalarda da olduğu gibi müvekkilinin hakkını en iyi şekilde savunmaktır. Tazminat davası avukatı, müvekkilinin davacı yada davalı konumda olmasına göre; davacı olması durumunda iddialarını destekler nitelikteki tüm delilleri mahkemeye sunmak, tanık dinletilmesi durumunda tanıkları bildirmek ve duruşmalara katılmakla yükümlüdür. Avukatın müvekkilinin davalı konumunda olması durumunda ise aynı şekilde sorumluluk taşımakla birlikte bu defa savunma yapma ve savunmasını güçlendirici tüm delillerini bildirme davayı da takip etme yükümlülüğü bulunmaktadır.

TAZMİNAT DAVASI AVUKATI SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER NELERDİR ?

Tazminat davası avukatında dikkat edilmesi gereken, bu alanda çalışma yapmış ve yine bu alanda tecrübesi bulunan avukat seçimi yapılmasıdır.

MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT ARASINDAKİ FARK NEDİR?

Maddi tazminat davası bedensel veya maddi malvarlığı zararları durumunda açılabilen dava türüdür. Manevi tazminat davası ise kişinin beden veya maddi malvarlığı değil, daha soyut nitelikte olan manevi varlığı, duygusal veya içsel olarak yaşadığı zarar karşılığında açılan tazminat davası türüdür.

MADDİ TAZMİNAT DAVASI HANGİ DURUMLARDA AÇILABİLİR?

Maddi tazminat davası, yukarıda da açıklamış olduğumuz üzere kişinin maddi malvarlığı veya bedensel bir zararının olması durumunda açılabilecek dava türüdür.

MANEVİ TAZMİNAT DAVASI HANGİ DURUMLARDA AÇILABİLİR?

Manevi tazminat davası da bedensel zarardan kaynaklanan ruhsal zarar nedeniyle açılabildiği gibi bedensel zarardan kaynaklanmaması durumunda da, zarar verici eylemin kişinin manevi dünyasında yaşattığı hezeyan durumunda da bu dava açılabilecektir. Manevi tazminat daha çok kişinin şahıs varlığına ilişkindir.

MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT HESAPLAMASI NASIL YAPILIR?

Maddi tazminat hesaplamasının tek ve belirli bir formülü bulunmamaktadır. Zararın gerçekleştiği konuda yer alan hesaplama ilkelerine göre yapılmaktadır. Örnek vermemiz gerekir se; zarar iş hukukunda gerçekleştiyse, iş kazası veya ücret alacağı konusundaki tazminat hesaplama ilkelerine göre, tıbbi uygulama alanında gerçekleştiyse bu alandaki hesaplama ilkelerine göre, trafik kazası meydana geldiyse bu alandaki hesaplama ilkelerine göre hesaplama yapılmaktadır.

Manevi tazminatın, maddi tazminat gibi bir formül doğrultusunda hesaplanması, niteliğinden dolayı mümkün değildir. Manevi tazminatın tespiti, Yargıtay kararlarındaki yol gösterici tespitler doğrultusunda yapılmaktadır. Manevi tazminatın tespitinde hâkimin takdiri mühim olup, hâkim de kişinin manevi dünyasında duyduğu ıstırabın dışa yansıyan görüntülerine göre bir miktar takdir edecektir.

İŞ VE İŞÇİ DAVALARI KAPSAMINDAKİ TAZMİNATLAR

İş davaları kapsamındaki davaları düşündüğümüzde öncelikle iş kazaları ve meslek hastalıklarından kaynaklanan tazminat davaları aklımıza gelmektedir. İşçinin, iş yerinde çalıştığı sırada meydana gelen kazada, işveren kusuru oranında işçinin maddi veya manevi varlığında meydana gelen zararı karşılamak zorundadır. Örnek vermemiz gerekirse, her işverenin, iş yerinin niteliğine göre vermesi gereken güvenlik eğitimleri ve güvenliğini sağlayıcı kıyafetler, alet edevatlar vermesi gerekmektedir. İşverenin bunları sağlamaması durumunda meydana gelen bir kaza olursa, bu kazada işçinin gördüğü zararı (işçi ölmüşe ailesine karşı) maddi ve manevi olarak tazmin etmek zorundadır.

İş davalarındaki diğer tazminat türü ise işçinin mobbing eylemine maruz kalması durumunda manevi tazminata hak kazanmasıdır. Mobbing eylemi işçinin iş yerinde onur ve kişilik haklarına karşı yapılmış olan saldırıdır. Bu saldırı işçinin kendi akranından gelebileceği gibi işveren tarafından da yapılabilmektedir. İşverenin, yanında çalıştırdığı işçisinin onur ve haysiyet haklarını koruması emredilmiştir. İşveren tarafından bu sorumluluğa aykırı davranılması halinde işçisine karşı manevi tazminat ödeme yükümlülüğü doğacaktır.

BOŞANMA VE AİLE HUKUKU KAPSAMINDAKİ TAZMİNATLAR

Boşanma ve aile hukukunda ise evlilikte zina nedeniyle aldatılan eşin tazminat hakkı ve boşanma ve nişandan kaynaklı tazminat hakkı bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu’na göre eşlerin birbirine karşı sadakat yükümlülüğü bulunmaktadır. Sadakat yükümlülüğüne aykırı davranılması durumunda ise aldatılan eşin manevi dünyasında bir zarar meydana gelmektedir. Sadakat yükümüne aykırı davranan eş bu durumda diğer eşe manevi tazminat ödemek zorundadır.

Taraflar arasında nişan olması ve nişanlılardan birinin haklı bir neden olmaksızın nişanı bozması durumunda ise kusuru olan taraf diğer tarafa nişan için yapılan maddi harcamalar nedeniyle uygun bir tazminat ödemek zorundadır. Nişanın bozulması durumunda ise kusuruyla ve haklı bir sebebi olmadan nişanı bozan kişi diğer tarafın manevi dünyasında yarattığı hasar nedeniyle belli bir miktar manevi tazminat ödeyebilecektir. Manevi tazminatın koşullarının oluşup oluşmadığı konusunda ve ne kadarlık bir manevi tazminata hükmedileceği konusunda takdir mahkeme hâkiminindir. Buraya kadar yapmış olduğumuz açıklamalar tarafların evli olması durumunda da aynen geçerli kabul edilmektedir.

TRAFİK KAZALARI SONRASI TAZMİNAT DAVALARI

Trafik kazalarından kaynaklanan tazminat davaları ise, en az bir motorlu taşıtın karıştığı bir kazada ölüm, yaralanma gibi durumlarla yine kazanın taraflarından birinin veya üçüncü bir kişinin ev, arazi, taşınır gibi bir malvarlığına zarar gelmesi durumunda açılmaktadır. Zarara uğrayan tarafından, bu kazaya kusuruyla sebebiyet verene karşı zararını gidermek amacıyla açabileceği tazminat davalarıdır.

Trafik kazasının ölüme yol açmış olması halinde, ölenin desteğini alanlar, kusuruyla kazaya sebebiyet verene karşı destekten yoksun kalma tazminatı açabilecektir. Yine ölenin yakınları maddi tazminat olarak cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse hastane giderleri ve yaşadıkları elem, acı ve ıstırap nedeniyle manevi tazminat da talep edebileceklerdir.

Trafik kazasının yaralanması olması durumunda ise yaralanan kişinin yakınlarının maddi tazminat talepleri olamayacaktır. Ancak yaralanan kişinin birinci derece yakınları, örneğin yaralanan kişinin uzuv kaybı yaşaması durumunda manevi tazminat talep edebileceklerdir. Yaralanan kişi ise yine yaşadığı acı ve ıstırap, travma nedeniyle manevi tazminat talep edebileceği gibi hastane ve tedavi giderlerini, çalışma gücü kaybı yaşamışsa maluliyet nedeniyle yaşadığı zararı, efor kaybı durumunda ise bu talebini maddi tazminat talebiyle sorumlulardan talep edebilecektir.

TAZMİNAT DAVASINDA ZAMANAŞIMI SÜRESİ NEDİR?

Tazminat davalarında zamanaşımı kurumu Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir. Buna göre; TBK 72;” Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır.” [1]

Kanunun açık ifadesinden de anlayacağımız üzere, tazminat istemi zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıldır. Zarar gören bu ikisinden birini iki yıldan sonraki bir zamanda öğrenmişse de on yıl sonunda alacak tamamen zamanaşımına uğramaktadır. Tazminat ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı süresiyle düzenlenmişse de bu zamanaşımı süresi uygulanacaktır. Bunu tespit etmek amacıyla meydana gelen zararın TCK’da cezayı gerektiren bir fiilden doğup doğmadığının incelenmesi gerekmektedir.

TAZMİNAT DAVASI SÜREÇLERİ NE KADAR SÜRER?

Tazminat davasının ne kadar sürede sonuçlanabileceğine ilişkin tek bir süre tahmininde bulunmak imkânsıza yakındır. Tazminat davasının süresi, açılmış olan davanın türüne, hangi delillerin toplanması gerektiğine, yargılamanın basit ya da yazılı yargılama olup olmadığına, yargılama sürecinde tanık dinlenip dinlenmemesine, keşif yapılması gerekliliği olup olmamasına göre değişmektedir. Bu konuda ortalama bir rakam vermek gerekirse ise ilk derece yargılamasının 1- 3 yıl arasında sürdüğü söylenebilecektir.

TAZMİNAT DAVASINDA UZLAŞMA VEYA ARABULUCULUK MÜMKÜN MÜ?

Tazminat davalarında uzlaşma veya arabuluculuk mümkündür. Taraflar yargılama sırasında veya öncesinde her zaman ihtiyari arabuluculuk yoluyla uzlaşabilecekleri gibi bazı tazminat davası türlerinde zorunlu arabuluculuk da bulunmaktadır.

TAZMİNAT DAVASINDA DELİLLERİN ÖNEMİ NEDİR?

Tazminat davasında delilin önemi çok büyüktür. Çünkü zarar görenin maddi zararını ispatlayabilmesi yalnızca mahkemeye sunmuş olduğu deliller ile mümkündür. Kişinin manevi zararını somut bir delille ispatı mümkün olmasa dahi yaşamış olduğu manevi zararı da dava dilekçesinde açıklamalıdır. Manevi zararın belirlenmesinde de bazen maddi zararın miktarı etkili olabilmektedir.

TAZMİNAT DAVASI SONUCUNDA ALINACAK TAZMİNAT NASIL TAHSİL EDİLİR?

Tazminat davası sonucunda, mahkemenin tazminata hükmetmesi halinde, bu kararın kesinleşmesinin gerekip gerekmemesi durumuna göre alacak icra yoluyla tahsil edilecektir. Kararın kesinleşmesinin gerekmesi halinde kesin karar icraya konulacaktır. Kararın kesinleşmesinin gerekmemesi durumunda ise ilk derece mahkemesi tarafından verilmiş olan karar, tazminat alacaklısı tarafından icraya konulacak ve tazminat yükümlüsünün bu icrayı teminat yatırarak durdurmaması halinde İcra ve İflas Kanunu’nda yer alan hükümler doğrultusunda tahsili sağlanacaktır.

TAZMİNAT DAVASINDA GÖREVLİ MAHKEMELER HANGİLERİDİR?

Tazminat davasındaki görevli mahkeme açılan davanın türüne göre değişmektedir. Tazminat davalarında genel görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleri ise de tazminat davasının açıldığı konuda özel yetkili bir mahkeme olması durumunda özel yetkili mahkemede açılacaktır. Örnek vermemiz gerekirse; iş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları iş mahkemelerinde, aile hukukundan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ise aile mahkemelerinde açılmaktadır.

[1] Türk Borçlar Kanunu, 11.1.2011 T., sayı 6098