İş ilişkisi; işveren ve işçi arasında kurulan ve işverence sözleşme kapsamında talep edilen işin işçi tarafından gerçekleştirilmesi ile karşılığında işçinin belirli bir ücret almaya hak kazandığı bir ilişkidir. İş sözleşmesi kapsamında çalışmış olan bir işçi kanunda aranan diğer şartları da sağlamak suretiyle, emeğinin karşılığı olarak işverenden bazı taleplerde bulunabilecektir. Bu taleplerden bir tanesi de kıdem tazminatıdır. İşçinin almaya hak kazandığı maaş ve işçinin çalışmış olduğu süre doğrultusunda hesaplanan kıdem tazminatının işçiye ödenmesi zorunludur. Eğer işveren işçinin talebi karşılığında ödeme yapmaz ise işçi, iş mahkemelerinde kıdem tazminatını almak için dava açabilir.
KIDEM TAZMİNATI NEDİR?
Kıdem tazminatı, bir işçinin iş yerinde belirli bir süre çalışmasının karşılığı olarak işvereninden aldığı tazminat türüdür. İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için kanunda aranan belirli şartları sağlaması gerekir. Her işçiye ödenen kıdem tazminatı miktarı aynı değildir. İşçinin aylık maaşına ve çalıştığı süreye göre kıdem tazminatı farklılık göstermektedir.
KIDEM TAZMİNATI AVUKATI NELER YAPAR?
Kıdem tazminatı avukatı, işçinin işveren için gerçekleştirdiği işteki emeğinin karşılığı olan tazminatı almasını sağlayan avukattır. Kıdem tazminatı avukatı, işçinin tazminatını tam olarak alabilmesi için zorunlu olan arabuluculuk görüşmelerinde işçiyi temsil eder, dava sürecini takip eder, dava sonucunun olumlu olması durumunda icra kanalı ile işçinin tazminatını almasını sağlar ve işçinin hak kaybını engeller.
KIDEM TAZMİNATI AVUKATI HANGİ AŞAMALARDA DEVREYE GİRER?
Kıdem tazminatının talebi dava ile olduğu durumlarda, avukat devreye girer. İşçinin iş yerinden ayrılmasından sonra, hakkını talep etmesi ve alamaması halinde yürütülen dava sürecine kıdem tazminatı avukatı dahil olur.
KIDEM TAZMİNATI AVUKATININ DAVA SÜRECİNDE SUNDUĞU HİZMETLER NELERDİR?
- Kıdem tazminatı avukatı, işçinin emeğinin karşılığı olan tazminatını alabilmesi için dava sürecini takip eder.
- Hukuki olarak bir hak kaybının yaşanmaması adına işverene karşı açılmış olan davada işçinin taleplerini mahkemeye iletir.
- İşçinin çalışma süresi ve maaşını dikkate alarak, işçinin alacağını hesaplar.
- İşçinin fesih sebebiyle iş yerinden ayrılması ve işin sonlandırılması halinde, feshin haklı mı haksız mı olduğu hususunda işçiye yardımcı olarak tazminat hakkını korumasını sağlar.
KIDEM TAZMİNATI AVUKATI İLE ÇALIŞMAK İŞÇİYE HANGİ AVANTAJLARI SAĞLAR?
- Kıdem tazminatı avukatı, Kıdem tazminatının dava yolu ile işverenden talep edildiği hallerde, hukuki sürecin işleyişini bilmeyen ve işveren karşısında mağdur olan işçinin haklarını korur.
- Kıdem tazminatı avukatı işçinin, zamanaşımı sürelerine uyarak işverenden tazminatın talep edilmesine yardımcı olur. Kanunda belirtildiği üzere kıdem tazminatı 5 yıllık bir zamanaşımı süresine tabi tutulmuştur. Bu süre geçtiği takdirde işçi tazminat hakkını işverene karşı ileri süremez. Bu hallerin yaşanmaması için avukat devreye girer ve hak kaybını engeller.
- Kıdem tazminatı işçinin haklı feshi veya işverenin haksız feshi halinde talep edilebilen bir tazminat türüdür. İşçinin haklı feshi, işçinin iş sözleşmesini geçerli nedenlerle sona erdirmesi ve iş yerinden ayrılması durumudur. İşverenin haksız feshi ise, işverenin iş sözleşmesini geçerli bir neden yokken sona erdirmesi halinde söz konusu olur. Ancak bir feshin haklı fesih mi haksız fesih mı olduğunu kanıtlamak kolay bir durum değildir. Bu nedenle işçinin bir avukat aracılığı ile noterden bir ihtar çekmesi yerinde olur ve hak kaybını önler.
- Kıdem tazminatı için açılan dava avukat ile takip edildiği takdirde sürecin uzaması engellenir ve yapılması gereken her türlü hukuki işlem kanuna uygun bir şekilde, yasal süre sınırlarına uygun bir şekilde yapılır.
KIDEM TAZMİNATI AVUKATI ÜCRETLERİ NASIL BELİRLENİR?
Avukatlık ücreti avukatlık ücret tarifesindeki sınırlara uyma koşulu ile taraflarca kararlaştırılabilir.
DENEYİMLİ BİR KIDEM TAZMİNATI AVUKATI SEÇERKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Kıdem tazminatı avukatının görevi, işverene karşı mağdur olan işçinin kıdem tazminatına en kısa zamanda ulaşmasını sağlamak ve bu süreçte hukuki işlemleri gerçekleştirmektir. Bu kapsamda avukatın işçinin hakkını savunabilmesi adına, özel hukuk ve iş hukuku alanında tecrübeli olması gerekmektedir.
İşverene karşı işçiyi savunacak olan avukatın, işçinin haklarını ifade edebilecek nitelikte olması, azimli ve hırslı bir avukat olması gerekmektedir.
İŞÇİ HANGİ HALLERDE KIDEM TAZMİNATINA HAK KAZANIR?
Kıdem tazminatı için gerçekleşmesi gereken şartlar;
- Kıdem tazminatına konu olan iş sözleşmesinin geçerli ve kanuna uygun olması gerekir.
- İşçi ile işveren arasında imzalanmış olan sözleşmenin İş Kanuna tabi bir sözleşme olması gerekir.
- İşçi 1 yıldan az olmayacak kadar işveren yanında çalışmış olmalıdır
- İş sözleşmesinin iş kanununda belirtilen hallerden biri sebebiyle sona ermesi gerekmektedir. İşçinin iş sözleşmesini sonlandırmak için haklı nedenlerinin olması veya işverenin iş sözleşmesin sonlandırmak için haklı nedenlerinin olmaması durumunda işçi çalıştığı yılların karşılığı için bir ücret isteyebilir ve bu ücret kıdem tazminatı olarak adlandırılır.
KIDEM TAZMİNATI DAVASI NASIL AÇILIR?
İş davalarında yetki sahibi olan mahkemeye dava konusunu ve talepleri içeren dilekçenin sunulması, dava açılışı için gereken harç ve masrafların ödenmesi ile dava açılır.
Dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulduğu ancak tarafların anlaşamadığının belirtildiği arabuluculuk anlaşamama tutanağı da dosyaya eklenir.
KIDEM TAZMİNATI DAVASI İÇİN HANGİ BELGELERE İHTİYAÇ VARDIR?
- Kıdem tazminatı davasının açılabilmesi için, tarafların arabuluculuk yoluna başvurmuş olması ve anlaşamamaları gerekmektedir. Bu sebeple dava açılırken arabuluculuk anlaşamama tutanağına ihtiyaç vardır.
- İş ilişkisi devam ettiği süreçte işçi işverenden tazminat hakkı olduğunu iddia ederek bir para talep edemez. Bu sebeple iş sözleşmesinin sona erdiğini ispatlayacak nitelikte bir belgenin varlığı davanın açılışında ispat için önemlidir.
- Kıdem tazminatı işçinin maaşı üzerinden hesaplanacağı için, işçinin maaş bordrosu kıdem tazminatı olarak talep edilecek miktarın belirlenmesi için gerekir.
KIDEM TAZMİNATI DAVASI NE KADAR SÜREDE SONUÇLANIR?
Davacı taraf öncelikle mahkemeye başvurarak işverenden kıdem tazminatı alacağını olduğunu ve bu konudaki kanıtlarını beyan eder. İşveren ise bu talebe karşı itirazlarını dile getirir ve işçinin kıdem tazminatı hakkı olmadığına yönelik delillerini mahkemeye sunar. Tüm bu aşamalardan sonra mahkeme gerekli incelemeleri yapar ve dosyayı bilirkişiye göndererek gerekli hesaplamaları yaptırır. Mahkemenin bahsedilen işlemlerin tamamını yaparak bir karar vermesi tahmini olarak 1 sene sürer.
KIDEM TAZMİNATI DAVASI AÇMAK İÇİN BİR AVUKATA İHTİYAÇ VAR MI?
Türk Hukuk sisteminde bazı istisnalar haricinde her birey kendi dava açabilir ve davasını takip edebilir. Kıdem tazminatı talep edilen davada da işçinin davayı avukat ile takip etme zorunluluğu yoktur.
KIDEM TAZMİNATI DAVASINDA İŞVERENİN İTİRAZ HAKKI VAR MI?
Her dava türünde olduğu gibi işçi işveren davalarında da davalı tarafın kendisine yöneltilmiş olan iddialara karşı savunma yapma ve bu iddiaları reddetme hakkı vardır. Kıdem tazminatı davalarında, işçi işverenin yanında çalıştığı sürecin karşılığı olan kıdem tazminatı iddiasında bulunur. Bu iddia karşılığında işveren ise işçinin haksız feshi olduğunu veya kendisinin işi haklı feshettiği gibi gerekçeler ile kıdem tazminatı talebinin haksız olduğunu iddia ederek itirazda bulunabilir.
İŞÇİ, KIDEM TAZMİNATI DAVASINI KAZANIRSA TAZMİNAT NASIL TAHSİL EDİLİR?
İşçinin iş yerinde bulunduğu ve çalıştığı süre ile orantılı olarak talep ettiği kıdem tazminatı için işverene karşı dava açabilir.
İşveren bu talebe itiraz eder ve talebi yerine getirmez ise işçi mahkeme aracılığı ile işverenin kendisine kıdemi karşılığında hak kazandığı tazminatı ödemesini isteyebilir.
Mahkemenin kıdem tazminatı talebi konusunda lehe karar vermesi durumunda, mahkeme kararına dayanarak ilamlı icra yolu ile işverenden hakkı olan ücreti alabilir. İlamlı icra için;
Mahkeme yoluna başvurulmuş olunmalı ve mahkeme işçi lehine bir karar vermelidir. Yani kıdem tazminatının ödenmesine hükmetmelidir.
Yapılan icra takibine rağmen işveren kıdem tazminatını ödemez ise, işçinin alacağına karşılık olan tutar için haciz işlemi gerçekleştirilir. Haciz işlemi sonucunda işverene ait taşınır veya taşınmaz mallar devlet tarafından satılarak işçiye ödemesi yapılır.
İŞVEREN KIDEM TAZMİNATI ÖDEMEZSE, İŞÇİ HANGİ YASAL YOLLARA BAŞVURABİLİR?
İş ilişkisinin sona ermesinin ardından işverenden talep edilen kıdem tazminatı ödenmez ise, işçi öncelikle talebini yazıya dökerek noter aracılığı ile bu talebini işverene bildirmelidir. Yani hakkı olan kıdem tazminatının kendisine tanınan süre içerisinde ödenmesini belirten bir ihtar çekmelidir.
İşçinin son alternatifi ise, işverene karşı iş mahkemesinde dava açmaktır. Yasal süreler içerisinde dava açarak işçiden alacağını talep edebilir. Dava açmak isteyen işçi için zorunlu arabuluculuk dava şartıdır. Yani işçi dava açmadan arabuluculuk merkezine başvurarak işveren ile yaşanılan sorun, tarafsız bir arabulucu huzurunda tartışılarak çözüm üretilmeye çalışılır. Anlaşma olmadığı takdirde dava açılabilir.
KİMLER KIDEM TAZMİNATI ALMAYA HAK KAZANIR?
Kıdem tazminatı talep edebilmek için aşağıda sayılan hallerin hepsi gerçekleşmiş olmalıdır;
- İşverene iş kanunu kapsamında sayılan bir iş sözleşmesi ile bağlı çalışılıyor olmalı,
- İş ilişkisi kanunda sayılan durumlar ile sona ermiş olmalı
- İşçi işverene bağlı olarak en az 1 yıl süre ile çalışmış olmalı
KIDEM TAZMİNATI ALMAK İÇİN KAÇ YIL ÇALIŞMIŞ OLMAK GEREKİR?
İşçinin işvereninden kıdem tazminatı talebinde bulunabilmesi için EN AZ 1 YIL çalışmış olması gerekir.
HANGİ DURUMLARDA ÇALIŞAN KIDEM TAZMİNATI TALEBİNDE BULUNABİLİR?
İşçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiş ise veya işveren haksız bir fesih gerçekleştirmiş ise işçi mahkemeye başvurmak suretiyle işverenden hakkı olan tazminatı isteme yetkisine sahiptir.
İşçinin haklı fesih halleri;
- İşçinin gerçekleştirdiği işin sağlık durumunu olumsuz etkilemesi halinde işçi işi haklı olarak feshedebilir.
- İşçinin gerçekleştirdiği işin karşılığı olan alacaklarının işveren tarafından ödenmemesi söz konusu ise işçi aralarındaki iş ilişkisini noktalandırma hakkına sahiptir.
- İşverenin işçiye karşı hakaret, mobbing, taciz gibi fiillerde bulunması halinde işçi aralarındaki iş ilişkisini noktalandırma hakkına sahiptir.
- İşçinin askerlik görevini ifa etmesi gerektiğinden dolayı iş ilişkisi sonlandırılmış ise, işçi kıdem tazminatını işverenden talep etme hakkına sahiptir.
- İşverenin, işçinin çalışma şartlarında ciddi bir değişiklik yapması halinde iş sözleşmesi işçi tarafından sonlandırılabilir
- İşçinin emeklilik halinden mütevellit işveren tarafından kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. İşveren bu ödemeyi gerçekleştirmediği durumda işçi dava açabilir.
- Kadın işçinin evlenme sebebiyle iş sözleşmesini sonlandırması halinde işveren kıdem tazminatı ödemekle yükümlüdür. Ödeme gerçekleşmezse işçi dava yoluna gidebilir.
- İşçinin ölmesi halinde, işçinin ölümünden etkilenen yakınlarına kıdem tazminatı ödemesi yapılır. İşçinin yakınlarının talebi halinde ödeme yapılmaz ise dava yoluna gidilerek kıdem tazminatı talep edilebilir.
KIDEM TAZMİNATI ALMA HAKKI İÇİN HANGİ BELGELER GEREKLİDİR?
- Kıdem tazminatı davasının açılabilmesi için, tarafların arabuluculuk yoluna başvurmuş olması ve anlaşamamaları gerekmektedir. Bu sebeple dava açılırken arabuluculuk anlaşamama tutanağına ihtiyaç vardır.
- İşçi işveren ile çalışmaya devam ettiği süreçte kıdeminden dolayı herhangi bir tazminat hakkı olduğunu ileri sürerek işverenden ücret ödemesini isteyemez. Bu nedenle işçi kıdem tazminatı davası açmadan önce iş sözleşmesini sonlandırmalı ve bunu ispatlar nitelikteki belgeyi mahkemeye sunmalıdır.
İŞÇİ HANGİ DURUMLARDA KIDEM TAZMİNATI HAKKINI KAYBEDER?
İşçinin işverenine karşı, işyeri ve yapılan işlerle ilgili sır saklama ve gizlilik yükümlülüğü söz konusudur. İşçi bu sorumluluğu yerine getirmez ve işverene karşı sadakatsiz bir davranış sergiler ise işveren iş sözleşmesini haklı olduğu içim noktalayabilir ve bu nedenle işçinin tazminat talebi reddedilir.
İşveren işçiyi işe aldığı sırada, işçi kendi ile ilgili doğru olmayan bilgiler vermiş ise ve bu bilgiler işvereni ve yapılacak işi doğrudan etkiler nitelikte ise işverenin iş ilişkisini devam ettirmesi beklenemez ve bu durumda işçinin kıdeminden kaynaklı bir ücret isteği söz konusu olamaz.
İşçi işverene ve işverenin yakınlarına karşı uygun olmayan eylemler gerçekleştirir veya hakaret eder ise, işin sonlandırılmasından sonra işverenden herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.
İşçinin işe devamlılığı esastır. Bu nedenle işçi mazereti olmaksızın işe devam etmez ise işveren işçinin iş yeri ile olan ilişkisini sonlandırma hakkına sahiptir. Bu durumda işçinin tazminat talebi söz konusu olmayacaktır.
İşçinin iş yerindeki eşyalara, maaşı ile karşılayamayacağı büyüklükte zarar vermesi veya iş yeri güvenini tehlikeye atacak davranışlarda bulunması halinde iş ilişkisi haklı olarak sonlandırılır ve işverenden kıdemden kaynaklı olarak bir ücret istemi söz konusu olamaz.
KIDEM TAZMİNATI ALMAK İÇİN BELİRLİ BİR YAŞ SINIRI VAR MI?
Kıdem tazminatı için bir yaş sınır söz konusu değildir.
KIDEM TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR?
İşçinin iş yerinde çalışmaya başladığı tarihten iş sözleşmesinin taraflardan birinin feshettiği tarihe kadar geçen süre için talep edilen kıdem tazminatının hesaplaması, son brüt ücret ve çalışılan yıl sayısının çarpımı ile bulunur. Brüt ücret işçinin giydirilmiş ücretidir. Yani yol parası, yemek parası, iyim yardımı, prim gibi diğer ödemelerde bu kapsamda değerlendirilerek hesaplama yapılır.
İşçinin işveren ile birlikte çalışmış olduğu her yılın hesaplaması yapılırken, 1 aylık maaşı yani 30 günlük ücret esas alınır.
Artan aylar söz konusu ise, oranlama yapılarak hesaplanır. Örneğin 4 ay için (4/12)*30 şeklinde hesaplanır.
Artan günlerde ise yıllık gün oranına göre hesap yapılır. Örneğin 15 gün için (12/365)*30 şeklinde hesaplama yapılır.
KIDEM TAZMİNATINDA YILLIK ÜCRET NASIL BELİRLENİR?
Hesaplama sırasında işçinin çalıştığı iş yerindeki son brüt ücret ile işçinin çalıştığı yıl çarpılarak kıdem tazminatı hesaplaması yapılır.
İşçinin çalıştığı her yıl için 1 aylık maaşı önem arz etmektedir ve dikkate alınmaktadır.
KIDEM TAZMİNATI HESAPLANIRKEN FAZLA MESAİLER DE DAHİL EDİLİR Mİ?
Kıdem tazminatı hesaplanmasında işçinin maaşına ek olarak verilen düzenli ödemeler dikkate alınır. İşçinin maaşına sürekli dahil olmayan, sadece belirli durumlarda işçiye ödenen ücretler tazminat için yapılacak olan hesaplamada dikkate alınmaz.
Fazla mesai ücretleri, işçinin normal çalışma saatleri dışında olan çalışmalarının karşılığı olan ücrettir. Bu nedenle düzenli olarak ödenmez ve KIDEM TAZMİNATI HESAPLAMASINDA ESAS ALINMAZ.
HANGİ SEBEPLERLE İŞTEN ÇIKIŞ DURUMUNDA KIDEM TAZMİNATI ALINABİLİR?
- İşçinin gerçekleştirdiği işin sağlık problemlerine yol açması halinde işçi işi haklı olarak sonlandırabilir.
- İşçinin gerçekleştirdiği işin karşılığı olan alacaklarının işveren tarafından ödenmemesi durumu söz konusu ise iş ilişkisini noktalandırma hakkı söz konusu olmaktadır.
- İşverenin işçiye karşı hakaret, mobbing, taciz gibi fiillerde bulunması halinde işçi iş sözleşmesini sonlandırma hakkına sahiptir.
- İşçinin askerlik görevini ifa etmek için işini sonlandıran işçi kıdem tazminatını işverenden talep etme hakkına sahiptir.
- İşverenin, işçinin çalışma şartlarında ciddi bir değişiklik yapması halinde iş sözleşmesi işçi tarafından sonlandırılabilir
- İşçinin emekliliği gerçekleştiyse, işveren tarafından kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. İşveren bu ödemeyi gerçekleştirmediği durumda işçi dava açabilir.
- Kadın işçinin evlenme sebebiyle iş sözleşmesini sonlandırması halinde işveren kıdem tazminatı ödemekle yükümlüdür. Ödeme gerçekleşmezse işçi dava yoluna gidebilir.
- İşçinin ölmesi halinde, işçinin ölümünden etkilenen yakınlarına kıdem tazminatı ödemesi yapılır. İşçinin yakınlarının talebi halinde ödeme yapılmaz ise dava yoluna gidilerek kıdem tazminatı talep edilebilir.
İŞÇİ, İŞTEN KENDİ İSTEĞİYLE AYRILIRSA KIDEM TAZMİNATI ALABİLİR Mİ?
İşçi iş sözleşmesini işverenin uygun olmayan davranışlarından dolayı veya kanunda belirtilmiş haklı nedenlerden dolayı sonlandırmış ise işçi kıdeminden doğan hakkını işverenden isteyebilir. Örneğin;
- Kadın işçinin evlenmesi sebebiyle ayrılması
- İşçinin meydana getirdiği işin sağlık problemlerine yol açması
- İşçinin askerlik görevinin olması
- İşçinin emekli olması
ZAMANAŞIMI DOLDUKTAN SONRA KIDEM TAZMİNATI ALMAK MÜMKÜN MÜDÜR?
Kıdem tazminatlarında, hakkın işverene karşı ileri sürülebileceği süre 5 yıldır.