Blog & Haberler

İş Kazası Ve Meslek Hastalığı Geçiren İşçinin Hakları

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na baktığımızda sigortalı işçiyi bedensel zarara uğratabilecek olaylar iki başlık altında incelenebilmektedir. Bunlar;

  1. İş Kazası
  2. Meslek Hastalığı

İş kazasına örnek olarak; bir binanın dış cephesini boyayan bir işçinin, güvenlik halatının kopması sonucu düşmesi ve bunun sonucunda yaralanması yahut yaşamını yitirmesidir.

Meslek hastalığı ise, işin niteliği gereği temasta olunan kimyasallar, gazlar sonucunda işçide meydana gelen hastalıklardır. Buna örnek olarak ise, maden işçilerinin sürekli solumak zorunda olduğu zehirli gazlar neticesinde “ pnömokonyoz” hastalığıdır.

İŞVERENİN İŞ KAZASI VEYA MESLEK HASTALIĞINDAN KAYNAKLANAN SORUMLULUĞUNUN HUKUKİ DAYANAĞI NEDİR?

Yargıtayın bu konudaki görüşü, işverenin sorumluluğunun kusursuz sorumluluğa yaklaşan bir kusur sorumluluğu olduğudur. Yani açıklamamız gerekirse; işveren en hafif kusurundan dahi sorumlu olacaktır hatta çoğu zaman gerçekleşen kazada illiyet bağı (neden- sonuç ilişkisi diyebiliriz buna) tamamen kopmamışsa işverenin sorumlu olduğu ve zararı tazmin etmek zorunda olacağı kabul edilmektedir.

Bu konuda bir örnek vermemiz gerekirse, mücbir sebep dediğimiz olaylar (sel, deprem, hortum gibi doğal afetler ve salgın hastalık) iş kazası ile işveren arasındaki illiyet bağını kopararak işverenin sorumluluktan kurtulması sonucunu doğurmaktadır. Ancak yukarıda da bahsettiğimiz üzere işverenin bu konudaki sorumluluğu kusursuz sorumluluğa yaklaşan bir kusur sorumluluğu olması nedeniyle işveren her zaman mücbir sebep nedeniyle sorumluluktan kurtulamamaktadır.

Yargıtayın bu konudaki bir içtihadına baktığımızda; dışarıda hortum şeklinde bir fırtına olduğunu gören işverenin, kül tablalarının düşüp kırılmaması için, işçisini dışarıya yollayarak kül tablalarını toplamasını istemesinde ve işçinin rüzgar nedeniyle düşüp bileğini kesmesi olayında Yargıtay, mücbir sebep nedeniyle davayı reddeden ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak işverenin kusuru olduğuna hükmetmiştir.

İŞÇİNİN GERÇEKLEŞEN İŞ KAZASINDAKİ TÜM SORUMLULUĞU ÜSTÜNE ALMASI DURUMUNDA İŞVEREN SORUMLULUKTAN KURTULABİLİR Mİ ?

Uygulamada sıklıkla gerçekleşen hadiselerden birisi de iş kazası veya meslek hastalığı gerçekleştiğinde işçinin değişik saiklerle, karakolda yahut hastanede polislerle birlikte tutulan tutanaklarda “ kimsede kusur yok, kusur bende, işverenin bir suçu yok” şeklinde beyanlarda bulunmasıdır.

Bu gibi durumlarda işçinin kusuru üstlenmesinin hiçbir önemi bulunmamaktadır. Eğer böyle bir beyana rağmen işçi veya hak sahipleri tarafından bir tazminat davası açılacak olursa işçinin böyle bir beyanda bulunmuş olması davanın görülmesine engel değildir.

İŞVERENİN SORUMLULUĞUNU AZALTAN VEYA ORTADAN KALDIRAN HALLER NELERDİR?

  1. Sigortalının kusuru
  2. Kişilerin kusuru
  3. Mücbir sebep (doğal afetler, salgın hastalıklar, savaş)

İlk olarak sigortalının kusuru %100’ü buluyorsa, artık burada illiyet bağının işveren açısından kesildiğini ve işverenin sorumluğunun ortadan kalktığını söyleyebiliriz.

  1. kişilerin kusuru konusunda ise ayrıksı bir örnek olarak, diyelim ki bir iş kazası gerçekleşti ve burada kusur tamamen diğer bir kişide. Bu diğer kişi dediğimiz 3. Kişinin aynı işverenin işçisi olması durumunda yine de işveren sorumluluktan kurtulamamaktadır. İşveren bu durumda diğer işçisinin kusurundan adam çalıştıran olarak sorumlu olmaya devam edecektir.

KAÇINILMAZLIK VE MÜCBİR SEBEP AYNI MIDIR?

Uygulamada sıklıkla karıştırılan konulardan birisi de kaçınılmazlık ve mücbir sebep olgusudur. Kaçınılmazlık öncelikle iş kazalarında pek de bahsedemeyeceğimiz bir konudur. Kaçınılmazlık daha çok meslek hastalıklarında söz konusu olmaktadır. Her türlü önlem alınsa dahi meslek hastalığının gerçekleşmesi kaçınılmazlık olarak nitelendirilmektedir. Mücbir sebebin ise öngörülmesi mümkün değildir.

Örnek olarak deprem sırasında yer yüzeyinin yarılıp da işçinin yarığa düşmesi olayı ne öngörülebilir ne de önlenebilir bir olay olarak mücbir sebeptir ve işverenin sorumluluğu doğmayacaktır.

Kaçınılmazlık durumunda ise işveren açısından, hakkaniyet ilkesi gereği %50-%60 oranlarında sorumluluğa hükmedilmektedir.

İHALE MAKAMI İŞ KAZASINDAN SORUMLU MUDUR?

İşin bir kamu kuruluşu tarafından ihaleyle verilmesi ve anahtar teslimi olarak işin tamamının yaptırılması durumunda, ihaleyi veren makam gerçekleşen bedensel zararlardan sorumlu olmayacaktır.

BEDENSEL ZARARLAR KAPSAMINDA İŞVERENDEN NELER TALEP EDİLEBİLİR?

İş kazası veya meslek hastalığı gerçekleştiğinde işverene maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

Maddi tazminat olarak;

  • Geçici iş göremezlik tazminatı,
  • Sürekli iş göremezlik tazminatı,
  • Bakıcı giderleri,
  • Sigortalı ölmüşse hak sahipleri destekten yoksun kalma tazminatı

Talep edilebilmektedir.

ÖLEN İŞÇİNİN YAKINLARI İŞVERENDEN MANEVİ TAZMİNAT TALEP EDEBİLİR Mİ?

Manevi tazminat konusunda eski Borçlar Kanunu’na göre yalnızca kazalı işçi manevi tazminat talep edebilmekteydi. Yargıtay uygulamasında ise, ağır bedensel zararlar durumunda kazalının yakınlarının da manevi tazminat isteyebileceği kabul ediliyordu. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile birlikte bu uygulama kanun kapsamına alınmıştır. Dolayısıyla artık ağır bedensel zarar durumunda işçinin yakınlarının manevi tazminat isteyebilmesi kanundan kaynaklanan bir haktır.

İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI DURUMUNDA ZAMANAŞIMI NEDİR?

İş Kazası: Kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

Meslek hastalığı: Meslek hastalığının tespit edildiği rapor tarihinden veya artma varsa yeni alınan rapor tarihinden itibaren başlamak üzere zamanaşımı 10 yıldır.

İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI DURUMUNDA İŞVERENİ İBRA ETMEK MÜMKÜN MÜDÜR?

İşçi ile işveren arasında ibra sözleşmesi yapılarak işverenin gerçekleşen kazadan yahut meslek hastalığından sorumluluğu sona erdirilebilir. Ancak bunun için bu sözleşmenin belli şartları taşıması gerekmektedir.

  1. İbra sözleşmesi yazılı olmalıdır.
  2. İbra tarihi yer almalıdır.,
  3. İbra konusu alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmelidir.
  4. Ödemeler noksansız ve banka aracılığıyla yapılmalıdır.
  5. Ödemelere ilişkin makbuz bulunmalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir